Ghi chú biên tập, ngày 18/10/2026: Bài viết được xuất bản năm 2024 và giữ lại góc nhìn, bối cảnh lịch sử của thời điểm đó. Một số dữ kiện đã được hiệu chỉnh và bổ sung nguồn; tên đơn vị hành chính, vai trò cơ quan và định hướng phát triển nêu trong phần kể chuyện được hiểu theo bối cảnh năm 2024, không phải bản cập nhật toàn diện tình hình hiện nay.
Thành phố mới: Giới thiệu hành trình phát triển
- Thành phố mới – Lời đầu: Giới thiệu tổng quan về bối cảnh thế giới và tiềm năng của thành phố mới.
- Thành phố mới – Bối cảnh hình thành: Trình bày về hoàn cảnh và lý do ra đời của dự án phát triển thành phố mới.
- Thành phố mới – Vùng đất được chọn: Mô tả về vị trí địa lý và những ưu điểm nổi bật của vùng đất được lựa chọn để phát triển thành phố.
- Thành phố mới – Chặng đường 15 năm: Tổng kết những bước phát triển quan trọng trong 15 năm, từ mốc quy hoạch năm 2009 đến thời điểm bài viết năm 2024, bao gồm các thành tựu và thách thức đã vượt qua.
- Thành phố mới – Hóa rồng: Đề cập đến tương lai và tiềm năng phát triển vượt bậc của thành phố mới, cũng như những kế hoạch chiến lược để tiếp tục phát triển.
- ===========
1. “THÀNH PHỐ MỚI” LỜI ĐẦU:
Bối cảnh của thế giới hiện nay đã mang lại cho Việt Nam những cơ hội hiếm có khi các dòng vốn có xu hướng dịch chuyển đến những nơi tiềm năng và an toàn hơn. Theo số liệu công bố về năm 2023, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam ước đạt 23,18 tỷ USD; tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký tính đến ngày 20/12/2023 đạt gần 36,6 tỷ USD. Sang hai tháng đầu năm 2024, vốn đăng ký tính đến ngày 20/02/2024 đạt gần 4,29 tỷ USD. Vốn đăng ký và vốn thực hiện là hai chỉ tiêu khác nhau, không nên dùng thay thế cho nhau.
Vậy điều gì khiến nước ngoài liên tục đầu tư vào Việt Nam?
- Đầu tiên, với năng lực đối ngoại tốt; chính sách trung lập; hòa hảo đã khiến Việt Nam trở thành một trong những nước an toàn để làm ăn và đầu tư tài sản.
- Thứ hai, Việt Nam là vùng đất tốt: vị trí; địa thế; hạ tầng kết nối; và còn nhiều dư địa phát triển.
- Thứ ba là nguồn nhân lực dồi dào; thân thiện và giá rẻ.
Tuy có thể nói ba yếu tố trên chính là cơ sở để tư bản hướng mắt về Việt Nam. Nhưng chính vai trò cực kỳ quan trọng của ba yếu tố sau đây mới giúp chúng ta xây dựng được một môi trường hoàn hảo để thu hút đầu tư và phát triển đất nước lên một tầm cao mới. Đó chính là:
- Hoàn thiện thể chế;
- Nâng cao hệ giá trị người dân;
- Hướng tới cộng đồng có tư duy bền vững.
Qua đó, khái niệm “nền tảng đô thị” giữa vai trò cốt lõi trong việc xây dựng và thực thi những giá trị nêu trên.
- Phong trào cải cách quy hoạch đô thị diễn ra khắp cả nước, một số địa phương đã thành công trong bước đầu thiết kế ra một nền tảng đô thị đổi mới sáng tạo đạt tiêu chuẩn quốc tế.
- Trong đó, chúng ta không quên nhắc lại một trong những biểu tượng của sự đổi mới đô thị đã từng vấp phải nhiều nghi vấn vào những ngày đầu, nhưng đang dần hé mở một tương lai sáng lạng phía trước: Thành phố mới Bình Dương.
2. “THÀNH PHỐ MỚI” BỐI CẢNH HÌNH THÀNH
Tháng 6 năm 2009, UBND tỉnh Bình Dương đã phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 theo quyết định số 2273/QĐ-UBND. Gần một năm sau đó, ngày 26 tháng 4/2010 lễ khởi công thành phố mới Bình Dương được tổ chức. Dự án có quy mô khoảng 1.000 ha, do Tổng công ty Đầu tư và Phát triển công nghiệp (Becamex IDC) làm chủ đầu tư, được phát triển theo phương thức huy động nguồn vốn xã hội hóa. Cần phân biệt nguồn vốn phát triển khu đô thị với nguồn vốn của từng công trình công cộng, cơ quan và hạ tầng liên quan.
Thành phố mới Bình Dương cách trung tâm cũ của tỉnh là thành phố Thủ Dầu Một 8km.
Đến tháng 2/2014, khoảng 60 cơ quan, đơn vị cấp tỉnh của Bình Dương cùng về “mái nhà chung” là tòa tháp đôi cao 22 tầng (hay còn gọi là trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương)
Vậy nguyên nhân thành lập thành phố mới Bình Dương là gì, tại sao phải dời bộ máy chính trị cấp tỉnh về vùng đất này?
Dời đô…
Bắt đầu từ thời thuộc địa của Pháp trở về sau, Thủ Dầu Một như cách gọi của người đương thời, đó là tỉnh lỵ của một “tỉnh miệt vườn” thuần nông, chỉ có hai trục giao thông chính là sông Sài Gòn và Quốc lộ 13, dân số chỉ vài vạn người, chủ yếu là nông dân.
Tuy nhiên, từ thời khắc lịch sử, Ngày tái lập tỉnh (01/01/1997), Bình Dương đã trỗi dậy với chủ trương đổi mới, được cụ thể hóa bằng những chính sách thông thoáng, mở đường cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của địa phương. Bằng việc xây dựng cơ sở hạ tầng, quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh, dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước ồ ạt chảy về Bình Dương, nhà máy mọc lên khắp nơi, nguồn nhân lực bốn phương quy tụ về… Kinh tế – xã hội của Bình Dương bước đầu đạt những thành tựu đáng kể, cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp – dịch vụ – nông nghiệp, bộ mặt đô thị hóa đã được hình thành rõ nét, đã biến vùng đất thuần nông, khô cằn, kém hiệu quả trở thành những cụm công nghiệp trọng điểm của cả nước mà trong đó thành phố Thủ Dầu Một đóng góp vai trò quan trọng. Thủ Dầu Một được công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Bình Dương theo Quyết định 1959/QĐ-TTg ngày 06/12/2017.
Nhưng cũng giống những vùng đất bắt đầu từ thuở sơ khai, khi đó điều kiện người dân còn khó khăn, năng lực quản lý hạn chế dẫn đến hạ tầng xã hội trong giai đoạn hình thành phát triển phần lớn là tự phát, thiếu và không đủ đáp ứng hạ tầng xã hội trong tương lai.
Vì vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để bắt kịp tốc độ phát triển mạnh mẽ trong tương lai, làm thế nào để tạo ra một nền tảng đô thị bài bản, có đủ dung sai để lan rộng và bức phá thành một cộng đồng dẫn đầu trong khu vực.
Câu trả lời đó đã được công bố vào 2009…
Thành phố mới Bình Dương
Và như lẽ tất yếu, khi bộ máy đầu não “dời đô” về một vùng đất mới, báo hiệu một vùng đất màu mỡ.
3. “THÀNH PHỐ MỚI” VÙNG ĐẤT ĐƯỢC CHỌN
Tại buổi hội nghị diễn ra cuối năm 2023 về Báo cáo nội dung Quy hoạch tỉnh Bình Dương thời kỳ 2021 – 2030 và tầm nhìn đến năm 2050. Chủ trì cuộc họp, ông Võ Văn Minh – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh một lần nữa nhấn mạnh chiến lược đổi mới quy hoạch tỉnh Bình Dương theo mô hình ba trụ cột liên kết là: Khu phức hợp Công nghiệp – Dịch vụ – Đô thị mới.
Theo đuổi mô hình thành phố trực thuộc Trung ương đến 2030 đòi hỏi tỉnh Bình Dương phải thiết kế một “nền tảng đô thị” hoàn toàn mới và đáp ứng các tiêu chí quan trọng để có thể phát triển vượt bậc và bền vững: một nơi hấp dẫn người dân bản địa và cộng đồng quốc tế đến để làm việc, sinh sống và xây dựng xã hội giàu mạnh.
Theo tài liệu của Becamex IDC, Thành phố mới Bình Dương có quy mô 1.000 ha, nằm trong Khu liên hợp công nghiệp – dịch vụ và đô thị rộng 4.196 ha. Trong không gian ấy, Thành phố mới được lựa chọn làm lõi trung tâm, cũng là vệt dầu đầu tiên của một nền tảng đô thị mới.
Vậy Thành phố mới Bình Dương có những đặc điểm nào để được chọn làm lõi trung tâm toàn tỉnh?
Trung tâm kết nối toàn tỉnh
Cách trung tâm Thủ Dầu Một khoảng 8km, chếch về phía Đông, có thể thấy rõ cơ quan đầu não giờ đây đã đặt ngay trọng tâm của toàn tỉnh Bình Dương. Thành phố mới Bình Dương được định hướng trở thành một đầu mối kết nối các địa bàn trong tỉnh. Hệ thống giao thông liên trục, các khu logistic, khu công nghiệp bao bọc xung quanh, biến tpm Bình Dương trở thành trạm trung chuyển, một nơi sản xuất hàng hóa, vận chuyển, kết nối thương mại hoàn hảo và có tầm nhìn dài hạn.
Tính tự chủ
Việc quy hoạch một trung tâm mới giúp địa phương chủ động hơn trong tổ chức không gian, hạ tầng và dịch vụ đô thị. Tuy vậy, Thành phố mới vẫn nằm trong mối liên kết của toàn vùng, chịu tác động từ dòng vốn, dịch chuyển dân cư và cạnh tranh thu hút đầu tư. Tính tự chủ ở đây là khả năng định hướng phát triển, không phải sự tách rời khỏi thị trường.
Bệ phóng vững chắc
Thủ Dầu Một là vùng đất lâu đời và giàu có nhất của tỉnh Bình Dương, nơi người dân bản địa đã sinh sống và tích lũy tài sản qua nhiều thế hệ. Vì vậy, thiết lập một nền tảng đô thị mới cách lõi trung tâm cũ không xa sẽ tận dụng được nguồn lực từ con người, của cải, hạ tầng sẵn có.
Hãy nhìn về mối liên kết giữa tp Hồ Chí Minh và tp Thủ Đức. Đó chính là bệ phóng vững chắc cho một nền tảng mới, là hiệu ứng của vệt dầu loan.
4. “THÀNH PHỐ MỚI” CHẶNG ĐƯỜNG 15 NĂM
Những gì được kỳ vọng sẽ luôn là nơi tập trung của sự chú ý, và tpm Bình Dương không ngoại lệ. Trong suốt quá tình hình thành cho đến nay, những ý kiến trái chiều về dự án luôn hiện hữu với sự góp sức của cánh báo chí khiến người ta đặt cho tpm Bình Dương một danh hiệu không mấy tốt đẹp: “Thành phố không người”
Dẫu vậy, để tạo ra thành quả cho một nền tảng đô thị cần có một quá trình phát triển dài hạn, huống chi tpm Bình Dương là một dự án rất lớn và được phát triển theo mô hình đổi mới sáng tạo chưa từng có trước đây thì buộc các nhà hoạch định phải có chiến lược cẩn trọng cho từng giai đoạn.
Phú Mỹ Hưng với 433 hecta đã trải qua 30 năm hình thành và phát triển, trong khi đó quy mô của tpm Bình Dương là 1000 hecta.
Và trong hành trình khoảng 15 năm từ mốc quy hoạch 2009 đến năm 2024, hãy xem tpm Bình Dương đã làm được những gì?
Vùng đất Xanh
Là một gò đất cao, Bình Dương nổi tiếng có cái nắng gay gắt, những năm tháng công nghiệp hóa cũng khiến cho không khí nơi đây trở nên khó chịu.
Nhưng không khí bên trong tpm Bình Dương là khác hẳn khi có mật độ cây xanh dày đặc. Những hàng cây lớn che phủ bóng mát, góp phần tạo nên cảm giác dễ chịu trong lòng đô thị; đây là cảm nhận về cảnh quan, không thay thế cho số liệu quan trắc chất lượng không khí.
Giao thông hoàn chỉnh
Hạ tầng giao thông góp phần không nhỏ thúc đẩy nền kinh tế Bình Dương trong những năm qua. Trong kế hoạch năm 2024, hạ tầng giao thông là một ưu tiên lớn: theo thông tin tại hội nghị triển khai đầu tư công ngày 07/03/2024, có 91 dự án giao thông trong tổng số 116 dự án hạ tầng kinh tế. Đây là số liệu của toàn tỉnh, không phải số dự án riêng tại Thành phố mới.
Các trục đường kết nối Thành phố mới với những khu vực khác góp phần mở rộng không gian phát triển của đô thị.
Bên trong nền tảng đô thị của tpm Bình Dương, mạng lưới đường được quy hoạch và đầu tư theo từng giai đoạn. Cần phân biệt lộ giới quy hoạch với hiện trạng thi công, nghiệm thu và khai thác của từng tuyến.
Bộ máy tỉnh ủy
Tòa nhà hành chính tỉnh Bình Dương là một biểu tượng của Thành phố mới, được đưa vào sử dụng tháng 2/2014 theo mô hình trung tâm hành chính tập trung. Thông tin khánh thành của Cổng thông tin Chính phủ ghi nhận công trình được bố trí cho gần 60 cơ quan, đoàn thể và đơn vị.
Ngoài ra còn có cục hải quan, kho bạc nhà nước, hay tòa án nhân dân cấp tỉnh đều đã và đang hoàn thiện trụ sở mới tại đây. Tất cả đều thuộc tpm Bình Dương.
Tiện ích – dịch vụ
Các chức năng dịch vụ phục vụ cho công việc, sinh hoạt của người dân đều hiện hữu ngay tại tpm Bình Dương: hệ thống giáo dục hàng đầu, văn phòng, khu triễn lãm, hội nghị, công viên, thể thao, mua sắm đều đóng góp những nền tảng cơ sở đáp ứng nhu cầu người dân.
5. “Thành phố mới” Hóa Rồng
Như vậy, sau một chặn đường hình thành và phát triển, đứa con tinh thần của tỉnh Bình Dương đã dần trưởng thành. Một nền tảng đô thị đổi mới sáng tạo như mong ước người dân Bình Dương đã dần thành hình và tiếp tục được hoàn thiện.
Nếu ví như một chiếc smartphone thì giờ đây, tỉnh Bình Dương đang có một chiếc phone với:
- Hệ điều hành thế hệ mới, xử lý mạnh mẽ và tốc độ (mạng lưới giao thông, chính sách cải tiến, bộ máy đầu não tập trung)
- Những chức năng căn bản nhưng đặc biệt quan trọng như gọi điện chụp hình hay lướt web (Hạ tầng kinh tế, tiện ích xã hội)
- Một dung lượng đủ lớn để dung nạp thêm các tiện ích và sử dụng bền vững (Quy mô đô thị)
Trong hành trình quy hoạch tpm Bình Dương đến năm 2030, đây chính là giai đoạn chuyển tiếp, giai đoạn thu hút cộng đồng của thành phố. Song song với việc kêu gọi nguồn lực quốc tế đầu tư sơ cấp vào những hạng mục tiện ích, dịch vụ, giáo dục thì thời điểm này chúng ta thấy những thương hiệu uy tín quốc tế trong ngành “phát triển nhà ở” đã triển khai những dự án tiêu chuẩn cao, bước đầu hoàn thiện đô thị hiện đại đúng với định hướng.
Ở một nơi có thể đáp ứng được môi trường sinh sống, học tập, làm việc và tiêu dùng thì đó chính là nền tảng đô thị thực tế…
Trong hành trình ấy, WTC Gateway là một bước phát triển đáng chú ý của hệ sinh thái thương mại – dịch vụ. Tư liệu Nhà Toàn Cầu ghi nhận dự án đã triển khai khởi công từ đầu tháng 8/2024; vì vậy, không còn phù hợp khi mô tả đây là công trình “sắp khởi công”. Cần phân biệt WTC Gateway với tòa nhà văn phòng WTC Tower và trung tâm triển lãm WTC Expo. Theo định hướng được Becamex công bố, kết nối metro tới Suối Tiên là kết nối trong tương lai, không phải tuyến đã vận hành tại Thành phố mới ở thời điểm bài viết năm 2024. Khi các cấu phần thương mại, dịch vụ và giao thông công cộng từng bước được hoàn thiện, kỳ vọng về một đô thị “hóa Rồng” sẽ có thêm nền tảng để trở thành hiện thực.
Xem thêm dự án tại Bình Dương:
- Thành phố mới: Dự án Sycamore
- Dĩ An, Bình Dương: Dự án TT AVIO
Tìm hiểu thêm về các dự án tại Bình Dương vui lòng liên hệ hotline: 0938993283
Thông tin về Nhà Toàn Cầu:
- Website: https://nhatoancau.com
- Facebook: https://www.facebook.com/Nhatoancau
- Youtube: https://www.youtube.com/@nhatoancau
